« سبحان الله ! پدرم به من گفته كه مهر مادرم از مالى بود كه مختار به پدرم فرستاده بود » و چند بار گفت : « خدا پدرت را رحمت كند ، او اجازه نداد حق ما ضايع شود ، قاتل‌هاى ما را كشت و نگذاشت خون ما پايمال شود » . امام صادق عليه السّلام نيز فرمود : « در خاندان ما زنى به گيسويش شانه نزد و حنا به مويش نماليد ، تا اين‌كه مختار سر قاتل‌هاى حسين عليه السّلام را فرستاد . » روايت شده هنگامىكه مختار سر عبيد الله بن زياد ملعون را نزد امام سجاد عليه السّلام فرستاد ، آن حضرت به سجده افتاد و بر مختار دعاى خير نمود . اما روايت‌هايى كه در سرزنش مختار نقل شده از ساخته‌هاى مخالفان است . « 1 » درباره نسبت كيسانيه به مختار و نقش او در ايجاد فرقه كيسانيه آيت الله خويى ضمن دفاع از مختار و رد نسبت كيسانيه به او مىنويسد : « برخى از علماى اهل سنت مختار را به مذهب كيسانيه نسبت مىدهند و اين قطعا سخن باطلى است ؛ زيرا محمد حنفيه مدعى امامت براى خود نبود تا مختار مردم را به امامت او دعوت كند . مختار قبل از محمد حنفيه ، كشته شد و محمد حنفيه زنده بود و مذهب كيسانيه بعد از مرگ محمد حنفيه به‌وجود آمد . اما اين‌كه مختار را كيسان مىخوانند ( نه به اين دليل است كه مذهب او كيسانى است ) برفرض درستى اين لقب براى او پيدايش‌اش همان روايت كشى از امير مؤمنان است كه 2 بار به او فرمود : يا كيس ، يا كيس ؛ سپس آن را به صيغهء تثنيه درآوردند و كيسان گفته شد . » « 2 » تثبيت حكومت مروانيان ( دوران خفقان ) گفتيم كه مرحلهء دوم دورهء امام سجاد عليه السّلام ، تثبيت حكومت مروانيان بود . بنى مروان بعد از

--> ( 1 ) . رجال ابن داوود . منشورات الرضى ، قم ، ص 277 . ( 2 ) . الخويى ، سيد ابو القاسم . معجم رجال الحديث ، بيروت ، ج 18 ، ص 102 و 103 .